การถือหุ้นและการจัดตั้งบริษัทในประเทศไทย (Foreign Business Law)
คู่มือสำหรับนักลงทุนต่างชาติที่ต้องการเริ่มต้นธุรกิจในประเทศไทย
ประเทศไทยเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการลงทุนที่สำคัญของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อม แรงงานที่มีทักษะ และทำเลที่เชื่อมโยงตลาดอาเซียน อย่างไรก็ตาม นักลงทุนต่างชาติที่ต้องการจัดตั้งบริษัทในประเทศไทยควรทำความเข้าใจกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะ Foreign Business Law และ พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (Foreign Business Act: FBA) ซึ่งกำหนดขอบเขตและเงื่อนไขการดำเนินธุรกิจของชาวต่างชาติ
อ่านเพิ่มเติม พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542
บทความนี้จะอธิบายประเด็นสำคัญ ที่นักลงทุนต่างชาติควรรู้ก่อนเริ่มธุรกิจในประเทศไทย
เนื้อหาบทความ
ชาวต่างชาติถือหุ้นบริษัทไทยได้กี่เปอร์เซ็นต์
จำเป็นต้องมีผู้ถือหุ้น คนไทย 51% หรือไม่
บริษัทแบบไหนที่ชาวต่างชาติถือหุ้นได้ 100%
Foreign Business Act (FBA) จำกัดธุรกิจอะไรบ้าง
Foreign Business License (FBL) คืออะไร
BOI ช่วยให้ถือหุ้น 100% ได้หรือไม่
ความเสี่ยงของการใช้ Nominee Shareholder
ชาวต่างชาติถือหุ้นบริษัทไทยได้กี่เปอร์เซ็นต์
คำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ ชาวต่างชาติสามารถถือหุ้นบริษัทไทยได้เท่าใด ปรึกษาทนายความ คลิกที่นี่
ในทางกฎหมาย ไม่มีข้อกำหนดว่าชาวต่างชาติจะถือหุ้นได้ไม่เกิน 49% เสมอไป การถือหุ้นขึ้นอยู่กับประเภทของธุรกิจที่ดำเนินการ
โดยทั่วไปแบ่งออกเป็น 3 กรณี ได้แก่
1. บริษัทไทย (Thai Company)
หากคนไทยถือหุ้นมากกว่าร้อยละ 50 และมีอำนาจควบคุมบริษัท บริษัทนั้นอาจถือเป็นบริษัทไทยตามกฎหมาย อย่างไรก็ตาม หน่วยงานของรัฐสามารถตรวจสอบโครงสร้างการถือหุ้นและการควบคุมที่แท้จริงได้ หากมีเหตุอันควรสงสัยว่ามีการใช้บุคคลอื่นถือหุ้นแทน
2. บริษัทต่างชาติ (Foreign Company)
หากชาวต่างชาติถือหุ้นตั้งแต่ 50% ขึ้นไป หรือเข้าลักษณะ “คนต่างด้าว” ตามนิยามของกฎหมาย บริษัทจะอยู่ภายใต้ข้อจำกัดของ Foreign Business Act หากประกอบธุรกิจที่กฎหมายกำหนด
3. บริษัทส่งเสริมการลงทุน (BOI)
ธุรกิจที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) อาจได้รับสิทธิให้ชาวต่างชาติถือหุ้นได้ 100% สำหรับกิจการที่เข้าเกณฑ์การส่งเสริม …อ่านเพิ่มเติมเรื่องนี้…
จำเป็นต้องมีผู้ถือหุ้น คนไทย 51% หรือไม่
หลายคนเข้าใจว่าทุกบริษัทต้องมีผู้ถือหุ้น คนไทย 51% ซึ่งไม่ถูกต้องในทุกกรณี
ความจริงคือ
- บางธุรกิจสามารถให้ชาวต่างชาติถือหุ้น 100% ได้
- บางธุรกิจต้องขอ Foreign Business License
- บางธุรกิจได้รับสิทธิจาก BOI
- บางธุรกิจอยู่ภายใต้สนธิสัญญาหรือความตกลงระหว่างประเทศ
ดังนั้น ก่อนจัดตั้งบริษัท ควรตรวจสอบว่าธุรกิจของตนอยู่ภายใต้ข้อจำกัดของ Foreign Business Act หรือไม่ และมีช่องทางตามกฎหมายใดที่สามารถใช้ได้
บริษัทแบบไหนที่ชาวต่างชาติถือหุ้นได้ 100%
ประเทศไทยเปิดโอกาสให้ชาวต่างชาติถือหุ้นได้เต็มจำนวนในหลายกรณี เช่น
- บริษัทที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI
- ธุรกิจที่ไม่ได้อยู่ในบัญชีธุรกิจต้องห้ามตาม Foreign Business Act
- บริษัทที่ได้รับ Foreign Business License
- ธุรกิจที่ได้รับสิทธิภายใต้สนธิสัญญาระหว่างประเทศ (ขึ้นอยู่กับประเทศและเงื่อนไข)
ตัวอย่างกิจการที่อาจได้รับการส่งเสริมจาก BOI ได้แก่
- ธุรกิจซอฟต์แวร์
- เทคโนโลยีสารสนเทศ
- ดาต้าเซ็นเตอร์
- โลจิสติกส์บางประเภท
- การผลิตเพื่อการส่งออก
- พลังงานสะอาด
- อุตสาหกรรมเป้าหมาย
ทั้งนี้ สิทธิประโยชน์จะขึ้นอยู่กับประเภทกิจการ เงื่อนไขการลงทุน และการพิจารณาของ BOI
Foreign Business Act (FBA) จำกัดธุรกิจอะไรบ้าง
Foreign Business Act เป็นกฎหมายหลักที่กำหนดว่าธุรกิจประเภทใดที่คนต่างด้าวไม่สามารถประกอบกิจการได้ หรือสามารถดำเนินการได้เมื่อได้รับอนุญาต
กฎหมายแบ่งธุรกิจออกเป็น 3 บัญชีหลัก ได้แก่
บัญชีที่ 1
ธุรกิจที่ห้ามคนต่างด้าวประกอบกิจการโดยเด็ดขาด เช่น กิจการที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง วัฒนธรรม หรือทรัพยากรบางประเภท
บัญชีที่ 2
ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง ศิลปวัฒนธรรม หรือทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งอาจดำเนินการได้เมื่อได้รับอนุญาตตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
บัญชีที่ 3
ธุรกิจที่คนไทยยังไม่มีความพร้อมในการแข่งขันกับคนต่างด้าว เช่น ธุรกิจบริการบางประเภท การค้าส่งและค้าปลีกภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด และบริการวิชาชีพบางประเภท ซึ่งโดยทั่วไปต้องได้รับใบอนุญาตก่อนจึงจะประกอบธุรกิจได้
ผู้ลงทุนควรตรวจสอบว่ากิจการของตนอยู่ในบัญชีใด เพื่อวางแผนโครงสร้างธุรกิจได้อย่างถูกต้อง
Foreign Business License (FBL) คืออะไร
Foreign Business License หรือ FBL คือ ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว
ใบอนุญาตนี้เปิดโอกาสให้ชาวต่างชาติประกอบธุรกิจที่อยู่ในบัญชีธุรกิจที่ต้องขออนุญาต ภายใต้เงื่อนไขของกฎหมาย
การพิจารณาอนุญาตมักคำนึงถึงปัจจัยต่าง ๆ เช่น
- ประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทย
- การถ่ายทอดเทคโนโลยี
- การจ้างแรงงานไทย
- ผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทย
- ความสามารถทางการเงินและแผนธุรกิจของผู้ขอ
การจัดเตรียมเอกสารและเหตุผลสนับสนุนที่ครบถ้วนจะช่วยเพิ่มโอกาสในการได้รับอนุญาต
BOI ช่วยให้ถือหุ้น 100% ได้หรือไม่
ในหลายกรณี คำตอบคือ ได้
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) มีมาตรการสนับสนุนการลงทุนในกิจการที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศ
สิทธิประโยชน์ที่อาจได้รับ ได้แก่
- ต่างชาติถือหุ้นได้ 100%
- อำนวยความสะดวกในการขอวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน
- สิทธิด้านภาษีตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
- สิทธิในการนำเข้าเครื่องจักรและวัตถุดิบตามเงื่อนไข
- การถือครองที่ดินเพื่อประกอบกิจการในบางกรณีตามกฎหมาย
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกธุรกิจจะได้รับการส่งเสริม นักลงทุนควรศึกษาหลักเกณฑ์ของ BOI หรือขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นคำขอ
ความเสี่ยงของการใช้ Nominee Shareholder
หนึ่งในความเข้าใจผิดที่พบบ่อย คือการใช้ Nominee Shareholder หรือการให้บุคคลอื่นถือหุ้นแทนชาวต่างชาติโดยไม่มีการลงทุนหรือมีเพียงชื่อในทะเบียน
การกระทำดังกล่าวอาจเข้าข่ายหลีกเลี่ยงข้อจำกัดของกฎหมาย และหากเจ้าหน้าที่ตรวจสอบพบว่าเป็นการถือหุ้นแทนโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย อาจนำไปสู่ผลทางกฎหมาย เช่น
- การเพิกถอนสิทธิในการประกอบธุรกิจ
- การดำเนินคดีตามกฎหมาย
- บทลงโทษทางอาญาและทางปกครองตามที่กฎหมายกำหนด
- ผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและชื่อเสียงของบริษัท
ด้วยเหตุนี้ นักลงทุนควรหลีกเลี่ยงการจัดโครงสร้างผู้ถือหุ้นที่ไม่สอดคล้องกับกฎหมาย และเลือกใช้แนวทางที่ถูกต้อง เช่น การขอรับการส่งเสริมจาก BOI หรือการขอ Foreign Business License หากเข้าเงื่อนไข
ควรปรึกษาทนายความก่อนจัดตั้งบริษัท
การลงทุนในประเทศไทยเกี่ยวข้องกับกฎหมายหลายฉบับ ไม่ว่าจะเป็นกฎหมายบริษัท กฎหมายการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว กฎหมายแรงงาน กฎหมายภาษี และกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา
การปรึกษาทนายความหรือที่ปรึกษากฎหมายตั้งแต่เริ่มต้นจะช่วยให้สามารถ
- เลือกโครงสร้างธุรกิจที่เหมาะสม
- ตรวจสอบว่าธุรกิจอยู่ภายใต้ Foreign Business Act หรือไม่
- วางแผนการถือหุ้นอย่างถูกต้อง
- ขอใบอนุญาตที่เกี่ยวข้อง
- ลดความเสี่ยงด้านกฎหมายในระยะยาว
- สร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุนและคู่ค้าทางธุรกิจ
สรุป
ประเทศไทยยังคงเป็นประเทศที่มีศักยภาพสำหรับการลงทุนของชาวต่างชาติ แต่การเริ่มต้นธุรกิจควรอยู่บนพื้นฐานของความเข้าใจในกฎหมาย โดยเฉพาะ Foreign Business Act (FBA) ซึ่งเป็นกฎหมายสำคัญที่กำหนดสิทธิและข้อจำกัดของนักลงทุนต่างชาติ
แทนที่จะใช้วิธีการที่เสี่ยงต่อการฝ่าฝืนกฎหมาย เช่น การใช้ Nominee Shareholder นักลงทุนควรเลือกแนวทางที่ถูกต้องตามกฎหมาย เช่น การขอ Foreign Business License (FBL) หรือการขอรับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI เมื่อกิจการเข้าเกณฑ์
การวางแผนโครงสร้างบริษัทอย่างเหมาะสมตั้งแต่วันแรก จะช่วยลดความเสี่ยงทางกฎหมาย เพิ่มความมั่นใจในการดำเนินธุรกิจ และสร้างรากฐานที่มั่นคงสำหรับการลงทุนในประเทศไทยในระยะยาว

